Posts

HMEICHHE CHUNGA HLEILENNA (DOMESTIC VIOLENCE) LEH DAN : A THEN CHAUH

  Dan hi chi hrang hrang a awm angin hmeichhe chunga hleilenna kaihhnawih pawh hi dan mal chauhin a thunun leh khawih a ni lova. Dan hrang hrang tlawhchhana thubuai awrh theihna leh hmalak theih a ni a.  Tun tumah chuan Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005 ( Domestic Violence Act emaw DV Act tiin awlsam zawnga sawi mai thin) hi kan thlur bik dawn a ni. Nupa emaw chhungkaw inkar nghawng thil a nih vangin a dan hian pawikhawihtu hrem ngawr ngawr ai mahin a tuartu tawrhna sutkian emaw a tuartu in pawi nasa zawk a tawh hma a venhim te, pawikhawihtu laka thununna rang taka lek te a tinzawn avangin chhungkaw kaihhnawih thil chinfelna dan tangkai tak a ni. Domestic Violence kan tih chuan hmeichhe laka hleilenna chungchang niin hmeichhia tupawhin a chenpui te lak a a tawrh hrang hrang he’ng a hnuaia mi te hi a huam a ni  : Taksa emaw rilru tihnat, tihbawrhban te, hmeichhe hriselna leh himna tihderthawn te hi a huam vek a, chu mai bakah chutiang a thlen hma hauh pa...

An sawi Lilzo (Lilzo is Bae)

KHUHHAWNNA: Amah finthuril lama pa challang Friedrich Nietzsche kamchhuak,  “Chutia lam mek te chu rimawi thawm hre ve lo te chuan mi a niin an ngai a”  tih hi kan thu khuhkhawnna ni se. Einstein khan " Sangha theihna hi thingkung lawn hmanga i tehsak chuan mi tlaw, laktlakna neilo niin a inngai kumkhua ang" a lo ti a...  THUHMA: Chengrang leh laipuiin rawl an chhuah un un laia a Vietnam indo a in nghirngho reng reng nun ning, rawl chhuah zo si lo te   tan Bob Dylan ( Nobel laureate (2016) ngat ) an  ‘Blowing in the Wind’ hmanga mipui a sawi chet dan te, White Lion hla ‘When the Children cry’ hla hmanga Cold War tawp lam boruaka remna leh muanna leh khawvel politic inlumlet tha zawk beiseina hla hmanga mipui an awihna mawlh mai te kha. Heng mi te hi kan sawi tur nen hian khaikhin chiam ka tumlo a Popular culture ( rimawi huang chauh pawh hi ) in a kan nun a nghawng a neih dan tarlan theih zinga pahnih khat chauh an ni. Kan nu leh pa te hun chho atanga keini...

A rel sual em ni?

“Thinlai a na em a,  Khuanu i rel sual em ni  Ka ti mai dawn asin ?” Nu leh pa tan chuan mahni ril a rah ngei mai channa hi a na hle ang a, a nat dan chu thalai, nu leh pa dinhmun a la ding lo chuan kan tawmpui phak lo hial zawk ang.  He hla hi nu pakhatin a fa, a hmangaih em em mai thihna avanga a  tawrhzia puanchhuahna a ni a, a lungngaihna chuan a vawrtawp a thlen avangin Pathian hnenah zawhna zawtin, “Lalpa i rel sual em ni?” han tih a tum rum rum a. Chutianga a ngaihtuahna in kil tin kil tang a dap lai pawh chuan Pathian chu han dem a han cho rual ni lova a inhriat si avang chuan inthlahrung takin “ka ti mai dawn asin?”  tiin a la rawn zui ta hram hram a ni. Engtin emaw engtiang emaw takin harsatna hi tawng lo fa kan awm awm love. Kan duh hauh loh leh tum hauh loh zawng a thil a han kal emaw, thil duhawm lo a thlen chang hian Pathian hian a rel sual ta mai emawni han tih ut ut mai a awl chang a awm thin. Chutiang hunah chuan kan chhungril tak atanga Pathian...

Dr. Che Guevara nghilh loh nan

October 9,1967 ah kah hliam leh man a nih hnuah tihhlum a nih dawn darkar ah pawh khan thildang teh vak tilo in Bolivia ah an manna hmuna sikul pakhat a an zirtirtu Julia Cortez chu  tlawh a dil a. Cortez hnenah an sikul chu  naupang zirna hmun atan a pachhiatzia leh chutih laiin ram hruaitute chuan an nawm makin lirthei changkang ber ber a an chuang si  te chu veiawm a tih thu  khunkhan takin a la sawipui a nih kha. Medical Science Graduate val, Argentine mi, Che Guevara hi zirlai a nih laiin a thirsakawrah meitha khawl te vuaha a zinkual naah South America vel ah Capitalist kalphung politics chhe tak, a thei fa ten a theilo te an rah beh tlawk tlawkna a han hmuh chuan a tha a na em em a, an kalphung siamtha a, a thei fa ten a theilo te an rahbehna leh chutiang kalphung anmahni pumpui tanghma chauh ngaihtuahna avanga mirethei te tawrhna chu en liam theilo in a bei ta a ni. Pa lehkha chhiar zau khawkheng, philosophy thuk ber ber leh poetry un ber ber te  hneh ta...

Open letter to nangmah

Duhtak nangmah, Heti hian i ngaihtuah tawh ngai em ? Kha ti  ve tawp a i awm a, beidawn chhan tur hre bik miah lo a i lo dam ve zel khan mi tuemaw chuan dam hi a zuam phah mai ni lovin hringnun hi beidawnsan a, bansan chhan tur a hriat bik loh phah asin. Mi tuemaw tan chuan i tangkai a, i thawhhlawk zia hi ngaihtuah teh.  Heti zawng hian i ngaihtuah ngai lo mai mai a ni.Vantlang puipunna hmunah dawhsana ding a, parthi awrhtir i nihloh vang emaw, khawi lai  intihsiakna ah emaw i hming chu  a hmasa zingah emaw  ziak a nih ve loh vang ngawt khan tangkaina neilo leh tawmkailo i ni lo asin. Heti zawng hian i ngaihtuah ngailo mai mai a ni.  Hman a tlangval huaisen, tui tla chhanchhuaktu, mi huaisen  chawimawina  an pek ai khan i nep bik miah lo. I lo dam ve tawp khan tuemaw tan dam hi i tizuamawm asin. I zarah mi tuemaw chu a dam mai a nilo, a nung hial asin! Dawhsanah dingin parthi i awrh lo a, mi in i pualin kut an beng lo mai chauh a ni. Mi tuemaw ta...

I hna kha i tlin lo a ni tiraw?

Kan zirtirtu i ni a, sikul kawt a zirlai intlar thap endiktu zirtirtu dang zingah khan i tel thin a. Tum vang reng nilo in a chang chuan lu a lo buk deuh chang te, a duh fir deuh chuan a 'punk' an tih tur te kha a nih chang a awm ve thin a.  Kan tluk leh tlak hun an chang a, an chan chhuah tum chuan an lawm em em emawni tih tur khawp a rorelna talhfiak lek chak thenkhat an awm lai khan nang chuan min man a min hrem ngawr ngawr kha i tum ve lova. Chutiang hunah chuan hai derin tawngkam tha khan zawi te in min kal pel pahin, 'i dinna ah hian ka ding ve tawh thin asin' ti hmel pu tak hian dam takin min lo hrilh thin. Tehfung ziding atang chuan i hna kha i tlin mawlh lo! Nun kawng chhuk chho i zawhna tinreng atang khan hringnun hi i lo zir bik a. Hringnun leilawta i pil vang vang na atang khan nang chuan midang hriatthiamna leh khawngaihna thiltihtheihna te hi i lo zir daih tawh a. Keini naupang lungmawl bulah khatiang taka ril leh thuk kha i lo tuh tawh bik a ni. Mi chuan ...

THAWNTHU PATHUM, THIL PAKHAT

Kum engemawzat kalta khan Australian naupang pakhat chu kut leh ke neilo in a lo piangchhuak a, a tan a nunkawng sual chhoh dan chu a hautak khawp mai. Kum sawm a lo nih chuan beidawnna avangin inbualna (bathtub) ah tui tling a inchiahhlum a tum hial a, mah se chutia a tum lai chuan a chhungte hrehawm ti tur leh a thihna avanga mawhphur nia an inngai tur chu a ngaingam lo a a thulh leh ta a ni.  Hun leh ni lo inher zelin zirna kawng te a zawh ve zel a. High School a lo thlen chuan kum 17 mi a lo ni ta a. A nun a thil danglam thlentu a tawng ta tlat mai. Chu chu tu dang nilo in an sikul tifaitu leh enkawltu (janitor) a ni. An sikul tifaitu chuan mi hmaa thusawi tur leh a rinna leh harsatna a hmachhawn dan te puangchhuak a midang chotu ni turin fuihin a cho a, chu fuihna leh chona chu a nun a mel lung pawimawh phuntu a lo ni  chho reng mai. He a chanchin kan sawi hi tu dang nilo in motivational speaker ropui Nick Vujicic a chanchin a ni. Ram hrang hrangah thusawi tura sawmna 35,...